9. jun, 2016

Markiezin

Arconati Visconti

De tentoonstelling ‘Divine Decadence’ is ingericht in het merkwaardige kader van een middeleeuws kasteel aandoend kasteel met een gracht eromheen die nu droog staat. De fundamenten zijn oud en gaan terug op de dertiende eeuw.

In de zestiende eeuw was het eigendom van de Lamoraal Graaf van Egmont, die het kocht en drie jaar later in het openbaar terechtgesteld werd wegens opstandigheid tegen de vorst, de Spaanse koning Filips II.

In de loop der eeuwen werd het bouwwerk herhaaldelijk gewijzigd en aangepast, zodat het verschillende lagen vertoont. Zijn huidige vorm kreeg het kasteel op het einde van de negentiende eeuw door toedoen van de laatste markiezin van Gaasbeek.

Als kinderloze erfgename van het fortuin van de Milanese familie Arconati Visconti had ze de middelen om dit jachtkasteel te restaureren en te verbouwen. Geboren Marie Peyrat (1840-1923,) een Française van eenvoudige komaf, die zich tot een vrije geest ontpopte. Zij voerde de wetenschap, het liberalisme en het antiklerikalisme hoog in het vaandel en was gefascineerd door de renaissance.

Ze schonk het kasteel aan het Belgische volk als eerbewijs voor zijn onverzettelijkheid tijdens de Eerste Wereldoorlog. Op die manier is haar werk in zekere gezin gestold en vereeuwigd, want het is openbaar bezit, nu van het Vlaams kunstpatrimonium, en het is natuurlijk geklasseerd, zodat er niet meer veranderd mag worden.

Wat we met onze hedendaagse ogen zien als iets uit de middeleeuwen, is eigenlijk de renaissance gezien door de ogen van Marie Peyrat. Aan de buitenkant een stoer (neo-)gotisch uitzicht, aan de kant van de binnentuin (neo-)renaissance. Ze heeft dat met veel smaak gedaan en ze schakelde daarbij de bekwaamste architecten en decorateurs in. We zien daardoor de middeleeuwen door de bril van een negentiende-eeuwse ontwikkelde dame in een tijd die daarvan een romantisch idee had opgebouwd.

Naar binnen toe is er een Franse tuin met symmetrische geometrische motieven die om een hegschaar schreeuwde, moet ik terzijde opmerken. Of moesten we dit zien als mentale voorbereiding op de tentoonstelling over goddelijke decadentie.

De tentoonstelling loopt af op 26 juni en ik zou zeggen: allen daarheen.