12. mei, 2016

Kwezelstaat

Rot

Ik ben in het rooms-katholiek geloof geboren en opgenomen. Je mening werd niet gevraagd. Symbolisch is dat mooi samengevat in het sacrament van het doopsel. Zoals toen gebruikelijk was, werd ik gedoopt binnen de week na de geboorte, en iedereen die ik kende als kind waarschijnlijk ook. Vlaanderen in de jaren vijftig.

Je wordt in een gemeenschap geboren die je niet kunt kiezen, met een welbepaalde cultuur, een welbepaalde taal en voor heel veel mensen op aarde ook een welbepaalde godsdienst of ideologie. In onze maatschappij is dat godsdienstige de laatste vijftig jaar in snel tempo vervluchtigd.

Ik heb geen nostalgie naar de tijd dat pastoors en bisschoppen het voor het zeggen hadden. De kwezels waren aan de macht en dat had een verstikkend en geestdodend effect. Dat zie je vandaag nog altijd in een aantal landen waar de vooruitgang nog niet zo heeft toegeslagen. Meestal komt er op neer dat een club oude mannen, en haast nooit vrouwen, meent een welbepaalde moraal aan iedereen voor te moeten schrijven.

Als geestelijken in de buurt van de staatsmacht komen, zullen zij ervaren wat lord Acton al zei: ‘de macht corrumpeert en de absolute macht corrumpeert absoluut.’ Een incestueuze verhouding tussen kerk en staat leidt tot niet alleen tot problemen in de staat, maar ook in de kerk. De macht corrumpeert het geloof. En het geloof omgekeerd de macht ook.

De geschiedenis toont ons hoe het eeuwen heeft geduurd om die verhouding recht te krijgen, waarbij we nu genieten van de vruchten van de scheiding tussen kerk en staat. Wat de staat daarbij moet doen, is ervoor zorgen dat iedereen zijn geloof, alsmede de hele identiteit, moet kunnen ontplooien, voor zover anderen daar geen hinder van ondervinden.

Het is de staat die de ‘godsvrede’ moet handhaven, door voorwaarden te scheppen, maar niet door in te grijpen in de geloofsinhouden. Dat is het model waar we voor staan en waarvan we zouden willen dat elk land het aanvaardde. We spelen vaak op in de wereld, dat iedereen moet doen zoals wij, maar dat zal niet lukken als het model bij ons niet goed werkt, en als de Staat niet in staat blijkt te zijn, de harmonieuze co-existentie van verschillende gezindheden te bewerkstelligen. Wat we moeten vermijden is dat de ene groep de andere overheerst. Of dat een groep de zondebok wordt van een algemeen misnoegen.